Nowość

Dziady cz. III: pytania jawne na maturę z opracowaniem

Opracowanie wszystkich 9 zadań jawnych do Dziadów cz. III na ustną maturę 2026-2028: teza, argumenty ze scen i kontekst do każdego zadania.

· 6 min czytania · Redakcja MaturaTest

Do „Dziadów cz. III” Adama Mickiewicza odnosi się aż 9 z 76 zadań jawnych na maturę ustną w 2026, 2027 i 2028 r. To najwięcej ze wszystkich lektur. Poniżej każde zadanie opracowaliśmy według tego samego schematu: teza, argumenty z utworu i kontekst. Traktuj to jako szkielet, który rozbudujesz własnymi słowami i przykładami.

Najważniejsze sceny, które warto znać

ScenaCo się dziejePrzydaje się do zadań
PrologWięzień w celi klasztoru bazylianów w Wilnie przemienia się z Gustawa w Konradasamotność, przemiana, walka o duszę
Scena I (więzienna)Wigilia więźniów, opowieść Sobolewskiego o wywożonych na Sybir, pieśń zemsty Konradamłodzież pod zaborami, postawy wobec zaborcy
Scena II (Wielka Improwizacja)Konrad wyzywa Boga i żąda władzy nad duszamipostawy wobec Boga, wolność, samotność
Scena IIIKsiądz Piotr odprawia egzorcyzmy nad Konrademwalka dobra ze złem
Scena IVWidzenie Ewysny i widzenia, postawy wobec Boga
Scena VWidzenie księdza Piotra: Polska jako Chrystus narodów, zapowiedź wskrzesiciela „czterdzieści i cztery”mesjanizm, motywy biblijne
Scena VISen Senatora, nad którym kłócą się diabłysny i widzenia, walka dobra ze złem
Scena VII (Salon warszawski)Podział na patriotyczną młodzież przy drzwiach i obojętną arystokrację przy stolikupostawy społeczeństwa wobec zaborcy
Scena VIII (Pan Senator)Nowosilcow, pani Rollison błagająca o syna, bal, śmierć Doktora od piorunalosy młodzieży, walka dobra ze złem

21. Losy młodzieży polskiej pod zaborami

Teza: Mickiewicz pokazuje młodzież jako pokolenie ofiar: aresztowanie, śledztwo i zesłanie odbierają młodym ludziom przyszłość, ale nie łamią ich patriotyzmu.

Argumenty:

  • Scena I: więźniowie to studenci i uczniowie, uwięzieni w procesie filomatów i filaretów. Opowieść Jana Sobolewskiego o kibitkach wywożących skazanych na Sybir, w tym o dziesięcioletnim dziecku zakutym w kajdany.
  • Scena VIII: historia syna pani Rollison, torturowanego w śledztwie, i bezradność matki wobec Senatora.
  • Scena VII: opowieść Adolfa o Cichowskim, którego więzienie zmieniło nie do poznania.

Kontekst: dedykacja utworu dla przyjaciół „spółuczniów, spółwięźniów, spółwygnańców”; historyczny proces filomatów (1823-1824), w którym sądzony był sam Mickiewicz; „Kamienie na szaniec” jako obraz młodzieży w innej niewoli.

22. Mesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia

Teza: W „Dziadach” cierpienie Polski ma sens: jak męka Chrystusa prowadzi do zbawienia, tak ofiara Polski ma przynieść wolność narodom.

Argumenty:

  • Scena V: widzenie księdza Piotra, w którym Polska zostaje ukrzyżowana jak Chrystus, a zaborcy odgrywają role postaci z Męki Pańskiej.
  • Zapowiedź wskrzesiciela narodu: „a imię jego będzie czterdzieści i cztery”.
  • Pokora księdza Piotra, który otrzymuje widzenie, w przeciwieństwie do pysznego Konrada.

Kontekst: „Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego” Mickiewicza; winkelriedyzm w „Kordianie” Słowackiego jako inna wizja poświęcenia.

23. Postawy społeczeństwa polskiego wobec zaborcy

Teza: Mickiewicz dzieli społeczeństwo na patriotów, gotowych do ofiar, i zdrajców oraz obojętnych, którzy dla wygody współpracują z zaborcą.

Argumenty:

  • Scena VII: młodzież patriotyczna przy drzwiach (Adolf, Wysocki) i arystokracja przy stoliku, rozmawiająca po francusku o balach. Słowa Wysockiego o narodzie jak lawa: z wierzchu zimna skorupa, w głębi ogień.
  • Scena VIII: polscy goście na balu u Senatora, schlebiający mu dla awansu.
  • Scena I: więźniowie, którzy mimo śledztwa nie wydają przyjaciół.

Kontekst: „Wesele” Wyspiańskiego (podziały społeczne); „Pan Tadeusz” (różne postawy szlachty).

24. Różne postawy człowieka wobec Boga

Teza: Utwór zestawia bunt i pychę Konrada z pokorą księdza Piotra i ufnością Ewy. Mickiewicz pokazuje, że dostęp do prawdy daje pokora, a nie pycha.

Argumenty:

  • Scena II: Konrad żąda „rządu dusz” i oskarża Boga, że nie kocha świata. Ostatnie bluźnierstwo kończy za niego diabeł.
  • Scena V: ksiądz Piotr leży krzyżem i w pokorze otrzymuje widzenie przyszłości Polski.
  • Scena IV: modlitwa Ewy za ojczyznę i jej widzenie.

Kontekst: Księga Hioba (spór z Bogiem); mit Prometeusza; „Kordian” (scena na Mont Blanc).

25. Jakie prawdy o człowieku ujawniają jego sny albo widzenia

Teza: Sny i widzenia odsłaniają to, czego bohaterowie nie mówią na jawie: prawdziwą wartość człowieka albo jego winę.

Argumenty:

  • Scena V: widzenie księdza Piotra pokazuje, że prawda objawia się człowiekowi pokornemu.
  • Scena VI: Sen Senatora odsłania jego lęk przed upadkiem i strach przed carem. Diabły walczą o jego duszę.
  • Scena IV: widzenie Ewy (kwiaty i Matka Boża) pokazuje czystość i niewinność.

Kontekst: sen Raskolnikowa w „Zbrodni i karze”; romantyczne przekonanie, że świat duchowy jest prawdziwszy niż świat rozumu („Romantyczność”).

26. W jakim celu twórca nawiązuje do motywów biblijnych

Teza: Motywy biblijne nadają cierpieniu narodu wymiar religijny i uniwersalny. Prześladowanie młodzieży staje się częścią historii zbawienia.

Argumenty:

  • Scena V: Polska jako Chrystus narodów, Męka Pańska, rzeź niewiniątek (Herod jako car).
  • Scena I: Wigilia więźniów, kolęda, przywołanie Bożego Narodzenia.
  • Postać Konrada, który jak upadły anioł buntuje się przeciw Bogu.

Kontekst: Apokalipsa św. Jana; „Lament świętokrzyski” (Matka Boska i pani Rollison).

27. Walka dobra ze złem o duszę ludzką

Teza: O człowieka nieustannie walczą siły dobra i zła, a jego los zależy od wyboru między pychą a pokorą.

Argumenty:

  • Prolog: Anioły i Duchy złe walczą o śpiącego więźnia.
  • Scena III: egzorcyzmy księdza Piotra, który ratuje Konrada.
  • Scena VI: diabły nad Senatorem; Scena VIII: śmierć Doktora, w którego uderza piorun jako kara.

Kontekst: średniowieczny moralitet; „Faust” Goethego; „Makbet” (wpływ czarownic).

28. Czym dla człowieka może być wolność

Teza: Dla bohaterów „Dziadów” wolność to wartość najwyższa: wolność ojczyzny i wewnętrzna wolność człowieka, której nie odbiera nawet więzienie.

Argumenty:

  • Scena I: więźniowie, choć zamknięci, zachowują wolność myśli i ducha.
  • Scena II: Konrad chce władzy nad duszami, by uszczęśliwić naród. Wolność zamienia się w pychę.
  • Scena V: wizja wyzwolenia Polski przez wskrzesiciela.

Kontekst: „Inny świat” Herlinga-Grudzińskiego (wolność wewnętrzna w łagrze); „Rok 1984” Orwella.

29. Motyw samotności

Teza: Konrad jest samotny jako poeta i jako buntownik: czuje się wyższy od ludzi i zrozumiany tylko przez Boga, z którym ostatecznie wchodzi w konflikt.

Argumenty:

  • Scena II: Wielka Improwizacja otwiera się słowami o samotności poety, którego nie rozumieją ludzie.
  • Prolog: samotność w celi więziennej.
  • Konrad odrzuca wspólnotę, choć chce działać dla narodu.

Kontekst: romantyczny bohater samotny (Kordian, Werter); „Dżuma” Camusa jako przeciwieństwo: wspólnota w walce ze złem.

Najczęstsze pytania

Ile zadań jawnych dotyczy Dziadów cz. III?

Dziewięć zadań: od numeru 21 do 29 na liście CKE na lata 2026-2028. To najwięcej ze wszystkich lektur.

Która scena Dziadów cz. III jest najważniejsza na maturze ustnej?

Wielka Improwizacja (scena II) i Widzenie księdza Piotra (scena V). Przydają się do co najmniej pięciu zadań. Warto znać też scenę I, scenę VII i Sen Senatora.

Jaki kontekst dodać do Dziadów cz. III?

Najczęściej pasują: „Kordian” Słowackiego, Księga Hioba, mit Prometeusza, historyczny proces filomatów i filaretów oraz „Inny świat” Herlinga-Grudzińskiego.

Pełną listę zadań znajdziesz w tekście Pytania jawne matura 2027: lista i jak się przygotować. Inne opracowania: Lalka, Przedwiośnie, Wesele. Znajomość treści sprawdzisz w quizach z lektur.

Przeczytaj też