Najczęstsze błędy w wypracowaniu maturalnym według CKE
7 błędów, przez które maturzyści tracą punkty w wypracowaniu z polskiego, na podstawie sprawozdania CKE, z listą kontrolną przed oddaniem pracy.
Co roku Centralna Komisja Egzaminacyjna publikuje sprawozdanie z matury, w którym egzaminatorzy opisują, co zdający robią dobrze, a gdzie tracą punkty. Przejrzeliśmy część o wypracowaniu ze sprawozdania za 2025 rok i wybraliśmy błędy, które powtarzają się najczęściej. Każdy z nich da się wyeliminować przed majem.
Dane pochodzą ze sprawozdania CKE „Egzamin maturalny. Język polski. Sprawozdanie za rok 2025”. Kryteria oceniania sprawdź w aktualnym informatorze CKE.
Wypracowanie 2025 w liczbach
Na poziomie podstawowym zdający wybierali jeden z dwóch tematów: „Źródło nadziei w czasach trudnych dla człowieka” (wybrało go około 2/3 osób) albo „Jak błędna ocena sytuacji wpływa na życie człowieka?”.
- 98% prac spełniło formalne warunki polecenia. Około 2% dostało za to kryterium 0 punktów, a wtedy cała praca jest oceniana na 0.
- Za kompetencje literackie i kulturowe zdający zdobyli średnio 56% możliwych punktów. To kryterium waży najwięcej i tu ucieka najwięcej punktów.
- Kompozycja wypadła lepiej: struktura 75%, spójność 79%, styl 95%.
Wniosek jest prosty: większość osób umie napisać poprawną formalnie pracę, ale traci punkty na tym, co i jak mówi o lekturach.
Błąd 1: streszczanie zamiast argumentowania
Najczęstszy problem według CKE. Zdający opowiada fabułę lektury i nie pokazuje, co z niej wynika dla tematu. Egzaminatorzy piszą o pracach, w których ograniczono się „do przywołania w toku streszczeniowym wydarzeń fabularnych”.
Jak tego uniknąć: każdy akapit zaczynaj od tezy argumentu, a nie od fabuły. Przywołaj tylko te wydarzenia, które ją potwierdzają, i zakończ akapit zdaniem, które wraca do tematu.
Błąd 2: odpowiedź tylko na część tematu
Temat 2025 wymagał pokazania, jak błędna ocena sytuacji wpływa na życie człowieka. Wiele osób pisało o błędach bohaterów w ogóle, nie odróżniając popełnienia błędu od błędnej oceny sytuacji. W temacie 1 zdający często nie mówili, co jest źródłem nadziei, tylko że bohater ją miał.
Jak tego uniknąć: przed pisaniem podkreśl w temacie każde słowo, które coś od Ciebie wymaga, i sprawdź, czy każde z nich ma odpowiedź w pracy.
Błąd 3: błędy rzeczowe i błąd kardynalny
W sprawozdaniu wśród błędów rzeczowych są przykłady takie jak „Makbet zabija króla Kreona” (pomylone dramaty) czy „Kordian z dramatu Adama Mickiewicza” (autorem jest Juliusz Słowacki). Takie pomyłki obniżają ocenę kompetencji literackich. Najpoważniejszy jest błąd kardynalny, czyli błąd świadczący o nieznajomości fabuły lub losów głównych bohaterów lektury obowiązkowej omawianej w całości. Skutkuje on 0 punktami za całą pracę.
Jak tego uniknąć: do wypracowania wybieraj lektury, które znasz najlepiej, a nie te, które pasują do tematu „na papierze”. Szybko powtórzysz fabułę w quizach z lektur i streszczeniach.
Błąd 4: powierzchowna analiza
CKE zwraca uwagę, że zdający „poprzestawali na powierzchownej analizie sytuacji”. Praca stwierdza fakt, ale nie wyjaśnia, dlaczego bohater postąpił tak, a nie inaczej, i co z tego wynika.
Jak tego uniknąć: po każdym przykładzie zadaj sobie pytanie „dlaczego?” i „co z tego?”. Odpowiedzi na nie to właśnie pogłębienie, za które są punkty.
Błąd 5: kontekst doklejony na siłę
Kontekst (historyczny, biograficzny, filozoficzny, kulturowy) ma pomóc w interpretacji. Egzaminatorzy opisują prace, w których kontekst pełni tylko rolę informacyjną: zdający podaje datę czy fakt i nic z niego nie wynika.
Jak tego uniknąć: łącz kontekst z argumentem jednym zdaniem typu „To pozwala zrozumieć, dlaczego…”. Jeśli takiego zdania nie da się napisać, kontekst jest niepotrzebny.
Błąd 6: wyliczanka zamiast kompozycji
Problemy ze spójnością wynikały m.in. z braku powiązań między akapitami i „wyliczeniowego układu kompozycyjnego”: kolejne akapity to osobne opowieści o różnych lekturach, bez wspólnej myśli. Zdarzały się też dysproporcje, np. bardzo długi wstęp i jedno zdanie zakończenia.
Jak tego uniknąć: zaplanuj pracę w 5 minut: teza, 2-3 argumenty, kontekst, wniosek. Każdy nowy akapit zacznij od zdania, które łączy go z poprzednim.
Błąd 7: za krótka praca
Wypracowanie musi mieć co najmniej 300 wyrazów. Krótsza praca jest oceniana tylko w dwóch kryteriach (warunki formalne i kompetencje literackie), więc traci punkty za kompozycję, styl i język.
Jak tego uniknąć: sprawdź na kilku swoich pracach, ile wyrazów mieści się na stronie Twoim pismem. Wtedy na egzaminie nie musisz liczyć słowo po słowie. CKE zwraca też uwagę na coraz mniej czytelne pismo, więc pisz wyraźnie.
Krótka lista kontrolna przed oddaniem
- Czy odpowiedziałem na całe polecenie, a nie na jego część?
- Czy mam lekturę obowiązkową i co najmniej dwa argumenty z dwóch utworów?
- Czy każdy argument coś wyjaśnia, a nie tylko streszcza?
- Czy konteksty są połączone z argumentami?
- Czy imiona, autorzy i wydarzenia są na pewno poprawne?
- Czy praca ma co najmniej 300 wyrazów?
Sprawdź swoje wypracowanie
W MaturaTest możesz wkleić lub napisać wypracowanie i dostać ocenę AI według kryteriów CKE, z zaznaczonymi błędami i wskazówkami, co poprawić. Tematy z prawdziwych matur znajdziesz w arkuszach CKE z polskiego.
Zobacz też: Kryteria oceniania wypracowania na maturze z polskiego i Lektury obowiązkowe na maturę 2027.
Przeczytaj też
Lektury na maturę w pigułce: ściąga do wszystkich lektur obowiązkowych
Najważniejsze informacje o każdej lekturze obowiązkowej na maturę z polskiego: o czym jest, bohaterowie i tematy wypracowań, z linkami do streszczeń.
18 listopada 2026 Język polskiMotywy literackie na maturę: która lektura do którego tematu
Miłość, wina, władza, nadzieja, bunt i inne motywy literackie z przykładami z lektur obowiązkowych i wzorem argumentu do wypracowania.
18 listopada 2026 Język polskiWesele: pytania jawne na maturę z opracowaniem
Opracowanie 5 zadań jawnych do Wesela Wyspiańskiego na ustną maturę 2026-2028: teza, argumenty z dramatu i kontekst do każdego zadania.
9 listopada 2026