Skąpiec: streszczenie i opracowanie
Molier (Jean-Baptiste Poquelin) · lektura obowiązkowa na maturę z polskiego
⚡W skrócie
Komedia o bogatym Harpagonie, którego chorobliwe skąpstwo niszczy rodzinę. Ojciec chce wydać córkę za starego, bogatego Anzelma, który nie żąda posagu, a sam zamierza poślubić ukochaną swojego syna. Kradzież szkatuły z pieniędzmi doprowadza go do rozpaczy. Szczęśliwe zakończenie przynosi rozpoznanie zaginionej rodziny, a Harpagon zostaje przy swojej szkatule.
📍Czas i miejsce akcji
Paryż, dom Harpagona, XVII wiek. Akcja toczy się w ciągu jednego dnia.
📖Streszczenie
Ukryte miłości
Eliza, córka Harpagona, kocha Walerego, który dla niej zatrudnił się u jej ojca jako zarządca i schlebia mu. Kleant, syn Harpagona, kocha ubogą Marianę. Rodzeństwo boi się ojca i jego skąpstwa.
Plany Harpagona
Harpagon martwi się o zakopaną w ogrodzie szkatułę z dziesięcioma tysiącami talarów. Oznajmia, że sam poślubi Marianę, Kleanta ożeni z bogatą wdową, a Elizę wyda za starego Anzelma, bo ten weźmie ją bez posagu. Walery pozornie mu przytakuje.
Lichwiarz
Zadłużony Kleant szuka pożyczki na lichwiarski procent. Okazuje się, że pożyczkodawcą jest jego własny ojciec. Dochodzi do kłótni, w której obaj obrzucają się wyrzutami.
Swatka Frozyna
Swatka Frozyna pochlebia Harpagonowi, wmawiając mu, że Mariana woli starszych mężczyzn, i liczy na zapłatę. Gdy prosi o pieniądze, skąpiec udaje, że nie słyszy.
Kolacja i spotkanie z Marianą
Harpagon wydaje rozkazy służbie, jak najtaniej przygotować kolację. Mariana poznaje w nim ojca swojego ukochanego. Kleant w imieniu ojca zdejmuje mu z palca pierścień z brylantem i daje go dziewczynie.
Rywalizacja ojca i syna
Harpagon podstępem wyciąga od Kleanta wyznanie miłości do Mariany. Ojciec i syn kłócą się, a Harpagon wydziedzicza syna. Tymczasem sługa Kleanta, Strzałka, wykopuje szkatułę z pieniędzmi.
Kradzież szkatuły
Harpagon odkrywa kradzież i wpada w szał, wypowiadając słynny monolog, w którym podejrzewa wszystkich, nawet siebie. Wzywa komisarza. Kucharz Jakub, z zemsty, oskarża Walerego.
Rozpoznanie i rozwiązanie
Walery, sądząc, że chodzi o miłość do Elizy, przyznaje się do zaręczyn. Okazuje się, że on i Mariana są dziećmi Anzelma, czyli neapolitańskiego szlachcica don Tomasza d'Alburci, którzy rozdzielili się po katastrofie morskiej. Anzelm zgadza się na oba śluby i płaci wszystkie koszty, a Harpagon w zamian za szkatułę zgadza się na małżeństwa dzieci.
👥Bohaterowie
🧭Motywy i problemy
🏛️Kontekst
Molier był aktorem, dyrektorem trupy i najwybitniejszym komediopisarzem francuskiego klasycyzmu, działającym na dworze Ludwika XIV. Inspiracją Skąpca była komedia Plauta „Aulularia” (Garnek). Utwór zachowuje zasadę trzech jedności i jest komedią charakterów, w której jedna wada zostaje wyolbrzymiona.
💬Cytaty
„Bez posagu!”powtarzany argument Harpagona za ślubem Elizy z Anzelmem - pieniądz przesłania wszystko
„Trzeba jeść, aby żyć, a nie żyć, aby jeść”maksyma Walerego, którą zachwycony Harpagon chce wypisać złotymi literami
✍️Tematy wypracowań
💡Ciekawostki
- Molier sam grał rolę Harpagona podczas prapremiery w 1668 roku.
- Imię Harpagon stało się we francuskim i polskim synonimem skąpca.
- Na polski Skąpca przełożył m.in. Tadeusz Boy-Żeleński.