Nowość

Przedwiośnie: streszczenie i opracowanie

Stefan Żeromski · lektura obowiązkowa na maturę z polskiego

← Wszystkie streszczenia

⚡W skrócie

Powieść o Cezarym Baryce, który dorasta w Baku, przeżywa rewolucję w Rosji i przyjeżdża do odrodzonej Polski, zachęcony przez ojca mitem „szklanych domów”. Rzeczywistość okazuje się zupełnie inna: bieda, nierówności i bezradność władz. Cezary poznaje świat ziemiaństwa w Nawłoci, a potem różne programy naprawy kraju. Utwór kończy się jego udziałem w robotniczym pochodzie na Belweder.

📍Czas i miejsce akcji

Baku (przed rewolucją i w czasie rewolucji), podróż do Polski, Nawłoć (dwór ziemiański), Chłodek, Warszawa. Akcja obejmuje lata od 1914 do początku lat 20. XX wieku.

📖Streszczenie

Szklane domy: dzieciństwo w Baku

Cezary jest synem Seweryna Baryki, inżyniera w przemyśle naftowym, i Jadwigi. Gdy ojciec idzie na wojnę, chłopak wychowuje się z matką i coraz bardziej wymyka się spod jej kontroli.

Rewolucja

W Baku wybucha rewolucja, a Cezary jest nią zafascynowany. Matka umiera po wyczerpującej pracy. Chłopak jest świadkiem rzezi między Ormianami a Tatarami (Azerami) i zaczyna dostrzegać okrucieństwo przemian.

Powrót ojca i mit szklanych domów

Seweryn odnajduje syna i razem wyruszają do Polski. W drodze ojciec opowiada o szklanych domach, wynalazku Polaka, który ma zmienić życie w kraju. Seweryn umiera w czasie podróży.

Rozczarowanie Polską

Cezary przyjeżdża do kraju i widzi biedę, brud i chaos. Bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku, gdzie poznaje Hipolita Wielosławskiego.

Nawłoć

Hipolit zaprasza Cezarego do rodzinnego dworu w Nawłoci. Bohater poznaje beztroskie życie ziemian, flirtuje z Karoliną Szarłatowiczówną i romansuje z Laurą Kościeniecką. Widzi też nędzę pracujących tam chłopów.

Tragedia i rozstanie

Karolina zostaje otruta przez zazdrosną Wandę Okszyńską. Romans z Laurą kończy się, gdy ta wybiera bogatego Barwickiego. Cezary opuszcza Nawłoć.

Wiatr od wschodu

W Warszawie Cezary studiuje medycynę. Słucha programów naprawy kraju: Szymona Gajowca, który wierzy w powolną pracę i reformy, oraz komunisty Antoniego Lulka. Na koniec dołącza do robotniczej manifestacji idącej na Belweder, wysuwając się na czoło pochodu.

👥Bohaterowie

Cezary BarykaGłówny bohater, młody, porywczy i poszukujący prawdy. Przechodzi drogę od fascynacji rewolucją do niezależnego, krytycznego spojrzenia na Polskę.
Seweryn BarykaOjciec Cezarego, inżynier i patriota. Twórca mitu szklanych domów, symbolu wymarzonej nowoczesnej Polski.
Jadwiga BarykaMatka Cezarego, kochająca i ofiarna, umiera w czasie rewolucji.
Hipolit WielosławskiZiemianin, przyjaciel Cezarego z wojny, wprowadza go do Nawłoci.
Laura KościenieckaPiękna i dumna ziemianka, z którą Cezary przeżywa burzliwy romans.
Karolina SzarłatowiczównaDelikatna dziewczyna z Nawłoci, ofiara otrucia przez zazdrosną rywalkę.
Szymon GajowiecPolityk i urzędnik, zwolennik ewolucyjnych reform i budowania państwa krok po kroku.
Antoni LulekDziałacz komunistyczny, zwolennik rewolucji na wzór rosyjski.

🧭Motywy i problemy

mit szklanych domów i rozczarowanie Polskąrewolucja i jej okrucieństwodojrzewanie i poszukiwanie drogi życiowejkontrast dworu i wsi, bogactwa i nędzyspór o kształt odrodzonego państwamiłość i namiętnośćprzedwiośnie jako czas oczekiwania na zmiany

🏛️Kontekst

Powieść ukazała się kilka lat po odzyskaniu niepodległości i wywołała gorące spory. Żeromski krytykował opieszałość reform społecznych, co część krytyki odebrała jako pochwałę komunizmu. Tytuł oznacza okres przejściowy przed prawdziwą wiosną, czyli przed przemianami.

✍️Tematy wypracowań

mit a rzeczywistośćrewolucja i jej ocenydojrzewanie bohaterawizje odrodzonej Polskinierówności społecznerola jednostki w przemianach społecznych

💡Ciekawostki

  • „Przedwiośnie” to ostatnia powieść Żeromskiego, który zmarł w 1925 roku.
  • Postać Gajowca bywa łączona z poglądami samego autora na stopniową przebudowę kraju.
  • Powieść została zekranizowana w 2001 roku przez Filipa Bajona.