Miejsce: streszczenie i opracowanie
Andrzej Stasiuk · lektura obowiązkowa na maturę z polskiego
⚡W skrócie
Opowiadanie z tomu Opowieści galicyjskie (1995), poświęcone pamięci miejsca w Beskidzie Niskim, gdzie dawniej żyli Łemkowie. Narrator rozmawia z przyjezdnym fotografem o drewnianej cerkwi, która tu stała, a którą rozebrano i wywieziono do muzeum; został po niej tylko pusty plac. Na liście CKE na maturę 2027 utwór jest wymagany w części ustnej, w teście historycznoliterackim i w wypracowaniu na poziomie podstawowym.
📍Czas i miejsce akcji
Beskid Niski (dawna Galicja), współczesność, z odwołaniami do przeszłości łemkowskiej wsi.
📖Streszczenie
Miejsce
Narrator pokazuje przyjezdnemu fotografowi puste miejsce, na którym kiedyś stała łemkowska cerkiew.
Rozmowa z fotografem
Fotograf robi zdjęcia i dopytuje, co tu było. Narrator opowiada mu historię świątyni.
Pamięć ludzi
Narrator przywołuje wspomnienia starych mieszkańców, m.in. starca, który był w tej cerkwi ochrzczony.
Opuszczenie i niszczenie
Po odejściu dawnych mieszkańców cerkiew opustoszała i zaczęła niszczeć.
Przeniesienie do muzeum
Konserwatorzy rozebrali cerkiew i wywieźli ją do muzeum. Na miejscu został pusty prostokąt ziemi.
Wymowa
Opowiadanie jest refleksją nad tym, że miejsce przechowuje pamięć o tym, czego już nie ma. Ślad po cerkwi staje się obrazem zniknięcia całego świata.
👥Bohaterowie
🧭Motywy i problemy
🏛️Kontekst
Andrzej Stasiuk (ur. 1960) od lat 80. mieszka w Beskidzie Niskim. Opowieści galicyjskie (1995) to cykl krótkich prozatorskich obrazów z życia tamtejszej prowincji. Tło historyczne stanowi m.in. Akcja „Wisła” z 1947 roku, w wyniku której wysiedlono Łemków.
✍️Tematy wypracowań
💡Ciekawostki
- Stasiuk prowadzi wraz z Moniką Sznajderman wydawnictwo Czarne.
- Na podstawie Opowieści galicyjskich powstał film Wino truskawkowe (2008) w reżyserii Dariusza Jabłońskiego.