Nowość

Miejsce: streszczenie i opracowanie

Andrzej Stasiuk · lektura obowiązkowa na maturę z polskiego

← Wszystkie streszczenia

⚡W skrócie

Opowiadanie z tomu Opowieści galicyjskie (1995), poświęcone pamięci miejsca w Beskidzie Niskim, gdzie dawniej żyli Łemkowie. Narrator rozmawia z przyjezdnym fotografem o drewnianej cerkwi, która tu stała, a którą rozebrano i wywieziono do muzeum; został po niej tylko pusty plac. Na liście CKE na maturę 2027 utwór jest wymagany w części ustnej, w teście historycznoliterackim i w wypracowaniu na poziomie podstawowym.

📍Czas i miejsce akcji

Beskid Niski (dawna Galicja), współczesność, z odwołaniami do przeszłości łemkowskiej wsi.

📖Streszczenie

Miejsce

Narrator pokazuje przyjezdnemu fotografowi puste miejsce, na którym kiedyś stała łemkowska cerkiew.

Rozmowa z fotografem

Fotograf robi zdjęcia i dopytuje, co tu było. Narrator opowiada mu historię świątyni.

Pamięć ludzi

Narrator przywołuje wspomnienia starych mieszkańców, m.in. starca, który był w tej cerkwi ochrzczony.

Opuszczenie i niszczenie

Po odejściu dawnych mieszkańców cerkiew opustoszała i zaczęła niszczeć.

Przeniesienie do muzeum

Konserwatorzy rozebrali cerkiew i wywieźli ją do muzeum. Na miejscu został pusty prostokąt ziemi.

Wymowa

Opowiadanie jest refleksją nad tym, że miejsce przechowuje pamięć o tym, czego już nie ma. Ślad po cerkwi staje się obrazem zniknięcia całego świata.

👥Bohaterowie

NarratorMieszkaniec okolicy, wrażliwy na ślady przeszłości i przemijanie.
FotografPrzyjezdny, który dokumentuje miejsce, ale nie ma z nim osobistego związku.
StarzecDawny mieszkaniec, ochrzczony w cerkwi, nośnik pamięci.
ŁemkowieNieobecni dawni mieszkańcy, obecni tylko w śladach i pamięci.

🧭Motywy i problemy

pamięć miejscaprzemijanie i czaswysiedlenie Łemków i zniknięcie kulturysacrum w zapomnianej przestrzeniprowincja jako temat literackikrajobraz jako zapis historii

🏛️Kontekst

Andrzej Stasiuk (ur. 1960) od lat 80. mieszka w Beskidzie Niskim. Opowieści galicyjskie (1995) to cykl krótkich prozatorskich obrazów z życia tamtejszej prowincji. Tło historyczne stanowi m.in. Akcja „Wisła” z 1947 roku, w wyniku której wysiedlono Łemków.

✍️Tematy wypracowań

pamięć i zapomnienieczłowiek wobec przemijaniamała ojczyznahistoria ukryta w przestrzeniwielokulturowość dawnych ziem polskichsacrum w codzienności

💡Ciekawostki

  • Stasiuk prowadzi wraz z Moniką Sznajderman wydawnictwo Czarne.
  • Na podstawie Opowieści galicyjskich powstał film Wino truskawkowe (2008) w reżyserii Dariusza Jabłońskiego.