Makbet: streszczenie i opracowanie
William Szekspir · lektura obowiązkowa na maturę z polskiego
⚡W skrócie
Tragedia o szkockim wodzu Makbecie, który pod wpływem przepowiedni czarownic i namów żony zabija króla Dunkana i przejmuje tron. Pierwsza zbrodnia pociąga kolejne, a Makbet staje się tyranem. Lady Makbet popada w obłęd i umiera, a Makbet ginie z ręki Makdufa. Utwór ukazuje mechanizm zła, władzy i wyrzutów sumienia.
📍Czas i miejsce akcji
Średniowieczna Szkocja (XI wiek): zamek Makbeta w Inverness, Forres, Dunsinane, wrzosowisko, na którym pojawiają się czarownice, a także Anglia.
📖Streszczenie
Przepowiednia czarownic
Po zwycięskiej bitwie Makbet i Banko spotykają trzy wiedźmy. Przepowiadają Makbetowi, że będzie tanem Kawdoru i królem, a Banko - że będzie ojcem królów. Wkrótce Makbet dowiaduje się, że król Dunkan nadał mu tytuł tana Kawdoru.
Plan Lady Makbet
Lady Makbet czyta list męża i postanawia, że musi on zdobyć koronę. Gdy Dunkan przybywa do ich zamku, przekonuje wahającego się Makbeta do morderstwa, zarzucając mu tchórzostwo.
Zabójstwo Dunkana
Makbet, widząc w wyobraźni zakrwawiony sztylet, zabija śpiącego króla. Lady Makbet podrzuca sztylety śpiącym strażnikom i plami ich krwią. Rano Makduf odkrywa zbrodnię, a Makbet zabija strażników. Synowie Dunkana uciekają, co ściąga na nich podejrzenia.
Makbet królem. Śmierć Banka
Makbet zostaje koronowany, ale boi się przepowiedni dotyczącej Banka. Wynajmuje zabójców, którzy mordują Banka, lecz jego syn Fleans ucieka.
Uczta i duch Banka
Podczas uczty Makbet widzi ducha Banka siedzącego na jego miejscu. Zachowuje się jak szaleniec, a Lady Makbet próbuje to tłumaczyć gościom. Makbet postanawia ponownie odwiedzić wiedźmy.
Nowe przepowiednie
Zjawy mówią Makbetowi, by strzegł się Makdufa, że nie zabije go nikt zrodzony z kobiety i że nie zostanie pokonany, dopóki las birnamski nie podejdzie pod Dunsinane. Makbet czuje się bezpieczny. Każe wymordować rodzinę Makdufa, który uciekł do Anglii.
Makduf i Malkolm
W Anglii Makduf dowiaduje się o śmierci żony i dzieci. Razem z Malkolmem, synem Dunkana, i wojskiem angielskim wyrusza przeciw tyranowi.
Obłęd Lady Makbet
Lady Makbet lunatykuje i próbuje zmyć z rąk wyimaginowaną krew, zdradzając zbrodnie. Wkrótce umiera, prawdopodobnie odbierając sobie życie. Makbet przyjmuje to z obojętnością i rozpaczą wobec bezsensu życia.
Upadek Makbeta
Żołnierze Malkolma osłaniają się gałęziami z lasu birnamskiego, więc las zdaje się iść na Dunsinane. Makduf wyjawia, że został wydobyty z łona matki przed czasem. Zabija Makbeta, a Malkolm zostaje królem.
👥Bohaterowie
🧭Motywy i problemy
🏛️Kontekst
Szekspir napisał Makbeta prawdopodobnie ok. 1606 roku, za panowania Jakuba I, króla Szkocji i Anglii, który uchodził za potomka Banka i interesował się czarami. Fabułę oparł na kronice Holinsheda, swobodnie zmieniając historię. To jedna z najkrótszych i najbardziej mrocznych tragedii Szekspira.
💬Cytaty
„Precz, przeklęta plamo!”Lady Makbet w scenie lunatykowania - nie może zmyć poczucia winy
„Życie jest tylko przechodnim półcieniem”fragment monologu Makbeta po śmierci żony o bezsensie istnienia (przekład Józefa Paszkowskiego)
✍️Tematy wypracowań
💡Ciekawostki
- W środowisku teatralnym panuje przesąd, by nie wymawiać w teatrze tytułu sztuki - mówi się „szkocka sztuka”.
- Historyczny Makbet panował w Szkocji w latach 1040-1057 i zabił Dunkana I w bitwie, a nie we śnie.
- Na scenie elżbietańskiej rolę Lady Makbet grał mężczyzna, bo kobiety nie występowały w teatrze.