Dżuma: streszczenie i opracowanie
Albert Camus · lektura obowiązkowa na maturę z polskiego
⚡W skrócie
Powieść o epidemii dżumy, która nawiedza algierskie miasto Oran. Kronikarz, którym okazuje się doktor Bernard Rieux, opisuje, jak mieszkańcy zamkniętego miasta reagują na zarazę: jedni walczą, inni uciekają, jeszcze inni na niej zarabiają. Dżuma jest parabolą zła, w tym wojny i totalitaryzmu. Utwór pokazuje, że człowiek, choć nie może zła ostatecznie pokonać, powinien się mu przeciwstawiać z uczciwości i solidarności.
📍Czas i miejsce akcji
Oran, francuskie miasto portowe na wybrzeżu Algierii, rok określony jako „194.”. Akcja trwa mniej więcej od wiosny do lutego następnego roku.
📖Streszczenie
Szczury
Doktor Rieux znajduje na schodach martwego szczura. Wkrótce w mieście giną tysiące szczurów, a potem zaczynają umierać ludzie, pierwszy z nich to dozorca Michel. Żona Rieux wyjeżdża do sanatorium, bo jest chora.
Ogłoszenie epidemii
Lekarze i władze długo zwlekają z nazwaniem choroby dżumą. Rieux naciska na zdecydowane działania. W końcu prefektura ogłasza stan zarazy i zamyka miasto.
Miasto zamknięte
Mieszkańcy zostają odcięci od świata i bliskich. Dziennikarz Rambert, który przypadkiem znalazł się w Oranie, próbuje uciec do ukochanej w Paryżu. Ojciec Paneloux wygłasza kazanie, w którym nazywa dżumę karą za grzechy.
Formacje sanitarne
Tarrou organizuje ochotnicze oddziały sanitarne. Dołącza do nich urzędnik Grand, a z czasem także Rambert, który rezygnuje z ucieczki, uznając, że wstydziłby się być szczęśliwy samemu. Cottard, ścigany wcześniej przez policję, wzbogaca się na przemycie.
Śmierć dziecka
Na oczach Rieux, Tarrou i Paneloux umiera w męczarniach syn sędziego Othona, mimo podania nowej surowicy. Rieux buntuje się przeciw światu, w którym cierpią niewinne dzieci. Paneloux w drugim kazaniu mówi o konieczności wiary mimo wszystko, a wkrótce sam umiera.
Wyznanie Tarrou
Tarrou opowiada Rieux o swoim życiu: jako syn prokuratora zbuntował się przeciw karze śmierci i odtąd chce nie być po stronie zarazy. Marzy o tym, by być świętym bez Boga. Obaj kąpią się w morzu w chwili przyjaźni.
Koniec epidemii
Zimą zaraza zaczyna słabnąć. Jako jedna z ostatnich ofiar umiera Tarrou. Rieux dowiaduje się o śmierci żony. Cottard, przerażony powrotem normalności, strzela do ludzi i zostaje aresztowany.
Otwarcie bram
W lutym miasto zostaje otwarte, ludzie świętują. Rieux ujawnia, że to on jest narratorem kroniki. Przypomina, że bakcyl dżumy nigdy nie znika i może kiedyś znów obudzić szczury.
👥Bohaterowie
🧭Motywy i problemy
🏛️Kontekst
Camus pisał powieść w czasie II wojny światowej i okupacji Francji, w której działał w ruchu oporu. Dżuma bywa czytana jako alegoria nazizmu i okupacji. Utwór wyraża filozofię absurdu i buntu. Camus otrzymał Nagrodę Nobla w 1957 roku.
💬Cytaty
„Jedynym sposobem walki z dżumą jest uczciwość”Rieux o swojej postawie (w przekładzie Joanny Guze)
„Czy można być świętym bez Boga?”pytanie, które zadaje sobie Tarrou (w przekładzie Joanny Guze)
„bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika”ostrzeżenie z zakończenia: zło może powrócić (w przekładzie Joanny Guze)
✍️Tematy wypracowań
💡Ciekawostki
- Mottem powieści jest zdanie Daniela Defoe o przedstawianiu jednego rodzaju uwięzienia przez inny.
- Camus otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w 1957 roku.
- Oran to prawdziwe miasto w Algierii, w której Camus się urodził.