Nowość

Dżuma: streszczenie i opracowanie

Albert Camus · lektura obowiązkowa na maturę z polskiego

← Wszystkie streszczenia

⚡W skrócie

Powieść o epidemii dżumy, która nawiedza algierskie miasto Oran. Kronikarz, którym okazuje się doktor Bernard Rieux, opisuje, jak mieszkańcy zamkniętego miasta reagują na zarazę: jedni walczą, inni uciekają, jeszcze inni na niej zarabiają. Dżuma jest parabolą zła, w tym wojny i totalitaryzmu. Utwór pokazuje, że człowiek, choć nie może zła ostatecznie pokonać, powinien się mu przeciwstawiać z uczciwości i solidarności.

📍Czas i miejsce akcji

Oran, francuskie miasto portowe na wybrzeżu Algierii, rok określony jako „194.”. Akcja trwa mniej więcej od wiosny do lutego następnego roku.

📖Streszczenie

Szczury

Doktor Rieux znajduje na schodach martwego szczura. Wkrótce w mieście giną tysiące szczurów, a potem zaczynają umierać ludzie, pierwszy z nich to dozorca Michel. Żona Rieux wyjeżdża do sanatorium, bo jest chora.

Ogłoszenie epidemii

Lekarze i władze długo zwlekają z nazwaniem choroby dżumą. Rieux naciska na zdecydowane działania. W końcu prefektura ogłasza stan zarazy i zamyka miasto.

Miasto zamknięte

Mieszkańcy zostają odcięci od świata i bliskich. Dziennikarz Rambert, który przypadkiem znalazł się w Oranie, próbuje uciec do ukochanej w Paryżu. Ojciec Paneloux wygłasza kazanie, w którym nazywa dżumę karą za grzechy.

Formacje sanitarne

Tarrou organizuje ochotnicze oddziały sanitarne. Dołącza do nich urzędnik Grand, a z czasem także Rambert, który rezygnuje z ucieczki, uznając, że wstydziłby się być szczęśliwy samemu. Cottard, ścigany wcześniej przez policję, wzbogaca się na przemycie.

Śmierć dziecka

Na oczach Rieux, Tarrou i Paneloux umiera w męczarniach syn sędziego Othona, mimo podania nowej surowicy. Rieux buntuje się przeciw światu, w którym cierpią niewinne dzieci. Paneloux w drugim kazaniu mówi o konieczności wiary mimo wszystko, a wkrótce sam umiera.

Wyznanie Tarrou

Tarrou opowiada Rieux o swoim życiu: jako syn prokuratora zbuntował się przeciw karze śmierci i odtąd chce nie być po stronie zarazy. Marzy o tym, by być świętym bez Boga. Obaj kąpią się w morzu w chwili przyjaźni.

Koniec epidemii

Zimą zaraza zaczyna słabnąć. Jako jedna z ostatnich ofiar umiera Tarrou. Rieux dowiaduje się o śmierci żony. Cottard, przerażony powrotem normalności, strzela do ludzi i zostaje aresztowany.

Otwarcie bram

W lutym miasto zostaje otwarte, ludzie świętują. Rieux ujawnia, że to on jest narratorem kroniki. Przypomina, że bakcyl dżumy nigdy nie znika i może kiedyś znów obudzić szczury.

👥Bohaterowie

Bernard RieuxLekarz i narrator kroniki. Walczy z dżumą z poczucia obowiązku i uczciwości, bez wiary w Boga i bez heroicznej pozy.
Jean TarrouPrzybysz, który prowadzi notatki i organizuje formacje sanitarne. Szuka sposobu, by być świętym bez Boga. Umiera pod koniec epidemii.
Raymond RambertParyski dziennikarz, który chce uciec do ukochanej, ale ostatecznie zostaje i walczy z zarazą.
Joseph GrandSkromny urzędnik merostwa, który przez lata poprawia pierwsze zdanie swojej książki. Pracuje w formacjach sanitarnych, przeżywa chorobę.
Ojciec PanelouxJezuita. Najpierw głosi, że dżuma jest karą Bożą, po śmierci dziecka jego wiara przechodzi próbę. Umiera, odmawiając pomocy lekarza.
CottardCzłowiek ścigany przez policję, który zyskuje na zarazie przez przemyt. Gdy epidemia mija, załamuje się.
Sędzia OthonSurowy sędzia, którego syn umiera na dżumę. Potem pracuje jako ochotnik w obozie kwarantanny, a pod koniec epidemii sam umiera na dżumę.

🧭Motywy i problemy

dżuma jako symbol zła, wojny i totalitaryzmupostawy wobec zła: walka, ucieczka, wykorzystaniesolidarność i obowiązekcierpienie niewinnych dzieciwiara i jej kryzyszwyczajny heroizmabsurd istnienia i bunt

🏛️Kontekst

Camus pisał powieść w czasie II wojny światowej i okupacji Francji, w której działał w ruchu oporu. Dżuma bywa czytana jako alegoria nazizmu i okupacji. Utwór wyraża filozofię absurdu i buntu. Camus otrzymał Nagrodę Nobla w 1957 roku.

💬Cytaty

„Jedynym sposobem walki z dżumą jest uczciwość”Rieux o swojej postawie (w przekładzie Joanny Guze)
„Czy można być świętym bez Boga?”pytanie, które zadaje sobie Tarrou (w przekładzie Joanny Guze)
„bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika”ostrzeżenie z zakończenia: zło może powrócić (w przekładzie Joanny Guze)

✍️Tematy wypracowań

postawy człowieka wobec złasolidarność w obliczu zagrożeniacierpienie niewinnychwiara i buntheroizm codziennyliteratura jako parabola

💡Ciekawostki

  • Mottem powieści jest zdanie Daniela Defoe o przedstawianiu jednego rodzaju uwięzienia przez inny.
  • Camus otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w 1957 roku.
  • Oran to prawdziwe miasto w Algierii, w której Camus się urodził.